Filosofie Magazine

november 2009

fragmenten

Hoe word je een beter mens? Door de grote, klassieke kunstwerken tot je te nemen, betoogt cultuurfilosoof Rob Riemen in Adel van de geest. Toch blijft kunst ‘slechts een uitnodiging; zij kan, net als de liefde, niet dwingen’.

‘Als er weer eens van die Amerikaanse toestanden zijn hier in Europa – iemand loopt een school binnen en begint zomaar op de leraren en leerlingen te schieten -, dan roepen veel mensen om betere veiligheidsmaatregelen. Maar die zullen niet helpen. Het probleem zit ‘m eerder in vijftig jaar belabberd kunstonderwijs, waardoor we niet meer de taal leren om onze eigen emoties te verwoorden en te begrijpen’, zegt Rob Riemen, oprichter en directeur van het Nexus Instituut, dat een tijdschrift uitgeeft en debatten organiseert waaraan de grote hedendaagse denkers deelnemen. ‘We moeten weer oog krijgen voor de dingen waar het werkelijk om gaat, en die zijn niet van materiële aard.’

‘Te veel intellectuelen zijn in het verleden in de fout gegaan. Ze hebben zich laten verleiden door de macht. Eindelijk invloed hebben, eindelijk iemand zijn naar wie geluisterd wordt, dat is aantrekkelijk.’
‘Misschien ligt dat gevaar nu wel meer dan ooit op de loer, want in deze tijd hebben “leuk” en “lekker” de kennis van goed en kwaad vervangen. Het blijvende is niet meer van belang, alles moet nu nieuw en snel zijn. Doordat we denken dat er geen absolute waarden boven ons gesteld zijn, zijn verplichtingen ons onbekend. Maar die waarden zijn er wel. En om ze te leren kennen zijn cultuur en geestelijke vorming van essentieel belang. Grote werken in de kunst of de filosofie gaan namelijk precies over het blijvende, over het gemeenschappelijke, dat wat in alle tijden voor alle mensen geldt. Van hedendaagse werken kun je onmogelijk zeggen of ze ooit die status zullen krijgen. Eeuwigheidswaarde moet echt door de eeuwen blijken. Plato en Pascal hebben die waarde en worden nog steeds gelezen. Alleen zouden veel meer mensen hun werk moeten bestuderen. Dat gaat, net als de andere grote werken, die door de eeuwen heen zijn volbracht, over menselijke waardigheid. Die waardigheid moet telkens opnieuw heroverd worden, hoe moeilijk dat ook is,’

Frank Meester